ابو القاسم سلطانى
162
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
( 1 * ) - تت صيدنه عپ 302 ( 2 * ) - صقليه : معرب از Sikelia يونانى كه جزيره سيسيل Sicile مىباشد ( 3 * ) - جامع مفردات ابن بيطار ج 4 ص 7 ( 4 * ) - اختيارات بديعى 342 ( 5 * ) - برهان قاطع ذيل واژه قراصيا ( 6 * ) - مخزن الادويه 428 ( 7 * ) - تت الحاوى ج 21 ص 281 ( 8 * ) - در متن كتاب آب اصول آمده كه منظور ماء الاصول است ( 9 * ) - الابنيه 253 ( 10 * ) - تذكره 255 ، تحفه 72 و 303 مخزن 428 ( 11 * ) - كتاب خطى فروغ ناصرى Code - 1379 خرنوب Ceratonia siliqua L . درختى است بسيار زيبا ، هميشهسبز به ارتفاع 12 - 10 متر از خانواده Leguminosae كه داراى پايه هاى نر و ماده مىباشد ، شاخهها گرهدار ، برگها مركب از 8 تا 10 برگچه ، چرمى ، براق ، به رنگ سبز متمايل به سرخى ، گل مجتمع به صورت خوشه ، ميوه نيام و ناشكوفا به درازاى 30 - 10 سانتيمتر و به عرض 2 تا 3 سانتيمتر ، به رنگ قهوهاى شفاف ، ميان بر ميوه هنگامى كه ميوه نارس باشد ترشمزه و پس از رسيدن بسيار شيرين مىشود . در داخل ميوه 12 تا 16 دانه عدسى شكل وجود دارد . درخت بومى اروپاى جنوبى ، نواحى غربى مديترانه ، غرب آسيا و شمال افريقا مىباشد و بهويژه در صقليه ، قبرس ، فلسطين ، سوريه ، ليبى ، مصر و تونس رويش دارد . درخت بومى ايران نمىباشد ولى بذر آن از خارج به ايران وارد شده و اكنون در فارس ، سلماس ارتفاعات 900 تا 1200 مترى ديده مىشود و درختان كهنسال در غار شاهپور نزديك كازرون وجود دارد كه تصور مىنمايند كه بذر آنها به هنگام حمله اسكندر به ايران وارد شده است . تاريخچه : ميوه اين درخت خوراكى و از زمانهاى بسيار دور مورد استفاده غذائى و درمانى قرار گرفته است . به آرامى خروبا Kharruba و به عبرى Kharrub و به يونانى Keronia ( تئوفراست ) و Keration ( ديوسكوريد ) ناميده شده كه حنين آن را به قاراطيا معرب نموده است . بنا بر نوشته ابو ريحان به سريانى آن را خرنوبا و زريات و به پارسى زنگ فلج يا رنگيلج و اهل عراق آن را قثاء شامى مىنامند 1 * .